در حالی‌که حدود هفتاد سال از عمر موزه‌ی ایران باستان می‌گذرد و سالن اصلی و گنجینه‌های موزه سرشارند از آثار زیبا و کهن سرزمین پهناورمان ایران، جای خالی اشیا استان سیستان و بلوچستان در موزه‌ی ملی ایران باستان به‌چشم هر بیننده‌ای نمود می‌نماید!

از سویی پیوسته، گزارش‌هایی مبنی بر کشف آثار منحصربه‌فرد تاریخی و هنری در این استان، آذین بخش خبرهای مرتبط به میراث کهن سرزمین‌مان ایران است. و از سویی دیگر پنهان ماندن این اشیا از چشم علاقمندان ...

استان سیستان و بلوچستان در حالی‌که 500/187 کیلومتر مربع مساحت دارد. (4/11 درصد از مساحت کل کشور) و در حالی‌که صاحب آثار متعدد و فراوان تاریخی و هنری می‌باشد، از کل مساحت 11 هزار متر مربعی بنای موزه‌ی ایران باستان، حتی یک ویترین کوچک را هم در اختیار ندارد. این در حالی‌ست که بسیاری از آثار منحصربه‌فرد یافت شده از این استان، سال‌هاست که در گنجینه‌ی موزه‌ی ایران باستان قرار دارند.

بی‌توجهی به معرفی و نمایش یافته‌های با ارزش و کهن استان سیستان و بلوچستان، با قدمت هزاران ساله، اندکی ناعادلانه به‌نظر می‌رسد. موزه‌ی ملی ایران باستان، موزه‌ی همه سرزمین‌های ایران است، با همه‌ی قومیت‌ها و آنچه از روزگار باستان برایشان باقی مانده است.

این درحالی‌ست که در سراسر استان سیستان و بلوچستان هم، هیچ محلی برای نمایش آثار یافت شده از مکان‌های باستانی این استان وجود ندارد.

البته چند سالی است موزه‌ای با نام مردم‌شناسی در سیستان در معرض بازدید قرار دارد، لیکن این موزه شبیه یک نمایشگاه کوچک دهکده‌ای است، با آثارحدود 50 تا 10۰ سال از منازل اعیان سیستان که البته در جای خود با ارزش و نیکو است. در موزه‌ی مردم‌شناسی زابل تنها بخش کوچکی به باستان‌شناسی سیستان اختصاص دارد و آن عبارتست از گوری ساخته شده از سیمان، نمور و تاریک، برای نمایش شکل تدفین در شهر سوخته.

گوری که بیش از حفظ و نمایش صحیح اسکلت و روش تدفین در شهر سوخته، استخوان‌های یافت شده و اشیا را به‌معرض آسیب‌های جدی از نم وشرایط غیر استاندارد، انداخته است که لابد اهمیتی ندارد و از این استخوان‌ها در شهر سوخته فراوان یافت می‌شود.

نکته‌ی قابل توجه و شایان بازگویی ان است که در استان محروم سیستان و بلوچستان، موزه‌داران از بازدیدکننده‌ها، هیچ وجهی را دریافت نمی‌کنند که البته اگر چه این نشانی است از سخاوتمندی مردمان آن دیار، لیکن با محرومیت‌ها و نیازهای آن استان بسیار ناساز و ناروا است.

نکته ی قابل توجه دیگر، درباره ی موزه‌ی سیستان این است که خلاف این همه گمنامی تاریخ و فرهنگ و هنر استان و تبلیغ‌های منفی از رویدادهای ناشی از عوامل مرزی و محرومیت‌های اقتصادی (قاچاق، ناامنی‌های کوچک منطقه‌ای و ...) موزه‌داران، به بازدیدکنندگان اجازه‌ی عکس گرفتن هم نمی‌دهند.در حالی‌که تاریخ و فرهنگ و هنر استان سیستان و بلوچستان بیش از هر استان دیگری نیاز به معرفی و تبلیغ دارد.

عملکردهای سلیقه‌ای و غیر متخصص جز تاثر و تاسف پیامد دیگری برای مردمان اصیل، نجیب و صبور سیستان و بلوچستان ندارد. در حالی‌که در موزه‌ی ایران باستان که مهم‌ترین و باارزش‌ترین موزه‌ی کشور است، بازدیدکننده‌ها، با ممنوعیت عکسبرداری روبرو نیستند، در موزه‌ی کوچک سیستان، بازدیدکننده‌ها، (بدون دریافت هر گونه عکس یا توضیح از اشیا داخل موزه از سوی موزه‌داران) از عکسبرداری نیز محرومند.

از موزه‌ی شهر سیستان  بگذریم، سایت موزه‌ی کوچک شهر سوخته که اشیا گران‌بهایی را در خود جا داده و از کوچکترین اصول ایمنی و امنیتی برخوردار نیست. پارچه‌های یافت شده از شهر سوخته در ویترین‌های بدون شیشه قرار دارند.

اگر نباشد، دلسوزی و توجه دو یا سه موزه‌دار که نمی‌توان گفت، دو، سه کارمند (میراث) سایت موزه‌ی شهر سوخته، به آسانی و بی‌دردسر، حصیرها و پارچه‌ها و دیگر اشیا سایت موزه در ویترین‌های بدون شیشه، قابل سرقت است.

از سایت موزه‌ی !! شهر سوخته که بگذریم، جستجوی نشانی موزه‌ی شهر زاهدان، خود سرگرمی است، عجیب و غریب.

عده‌ای از پاسخگویان میراث زاهدان می‌گویند، موزه داریم، عده‌ای می‌گویند نداریم و عده‌ای می‌گویند موزه در حال ساخت است و خلاصه دیده می‌شود، تعدادی از اشیا یافت شده از محوطه‌های باستانی استان به‌صورت غیر استاندارد و انباشته، در ساختمان که قرار است موزه بشود، قرار دارند. به‌دور از چشم هر مسافر و بازدیدکننده‌ای.

از بلوچستان مظلوم و محروم هم که ناگفتن، بهتر است. دریغ از یک اتاقک کوچک که اصالت و هنر مردمان استان را به دید بازدیدکننده‌ها و مسافران آن دیار بیاورد! به راستی سهم جمعیت و قدمت استان سیستان و بلوچستان از موزه‌ی ملی ایران باستان چیست؟ سهم تاریخ هزاران ساله با یافته‌های باستانی‌شناسی فراوان، از فرهنگی غنی، با مردمانی مهربان و صبور؟ از نمایش شکوه؟ از نمایش هنر؟ از نمایش اصالت؟ در این سال‌ها که هر چه از آن دیار تکرار می‌شود، تبلیغ‌های منفی است، تبلیغ‌های منفی که اگر چه ناشی از واقعیت رویدادهایی است از سر گذشته‌ی آن دیار، لیکن پیوسته بیش از غنای فرهنگی و دستاوردهای باستان‌شناسی که آن‌هم از واقعیت‌های آن سرزمین است، تعریف و تکرار می‌شود.

سهم سرزمین کهن و پهناور سیستان و بلوچستان از موزه‌ ایران باستان هیچ است! هیچ!!(زهره)

http://www.etemaad.com/Released/87-02-31/205.htm